A profesión

AS PROFESIÓNS DE ARQUITECTO TÉCNICO E ENXEÑEIRO DE EDIFICACIÓN

O Arquitecto Técnico ocupa hoxe, por razón dos coñecementos adquiridos na carreira, un papel moi importante no sector da edificación. Como xeralista que coñece e aplica as técnicas ao proceso construtivo, é unha figura estreitamente emparentada coa dos Enxeñeiros Civís que desenvolven esta función noutros países, especialmente da Unión Europea, así como en Estados Unidos e O Canadá.

A súa intervención non lle limita ao deseño e aplicación das técnicas construtivas, senón que ocupa un papel cada vez máis preponderante no que é a xestión do proceso inmobiliario, desenvolvendo misións tales como os de asesoramento na contratación e na selección e compra de produtos, materiais e instalacións; ou a obtención de autorizacións e licenzas administrativas; ou a realización dos estudos e programación financeira da promoción; ou o seguimento do cumprimento do contrato de obras e dos contratos de subministración... É a función propia do denominado project management, ou xestor de proxecto.

Todo iso é con independencia da xestión económica da construción, que inclúe os tradicionais aspectos de medicións e valoracións económicas de unidades de obra, consecuencia da dirección da súa execución, función esta última que constitúe trazo característico da profesión.

A iso símalle unha crecente intervención, por veces imposta pola normativa propia das Comunidades Autónomas, en materia de programación e control de calidade, porén o que leva implícito.

A vinculación e o compromiso da profesión coa Seguridade e Saúde dos traballadores na Construción non é recente e é un feito sobradamente coñecido por todas as persoas e entidades relacionadas co sector. Quizais sexa froito desta circunstancia, amén da especial preparación profesional dos arquitectos técnicos, o feito de que a maioría dos Coordinadores "de Seguridade e Saúde" ejercientes nas obras de edificación en España sexan aparelladores e / ou arquitectos técnicos.

Existe unha faceta do exercicio profesional que progresivamente adquirirá maior relevo e importancia, por razón do crecente proceso de industrialización que afecta á actividade construtiva, e que se refire á intervención nos procesos de fabricación de materiais e elementos para a construción, e especialmente ao control da súa produción, que é previsible vaia substituíndo paulatinamente ao control de recepción.

Outras funcións, tales como as peritaxes e valoracións inmobiliarias, especialmente no mercado hipotecario; o levantamento de planos de solares e edificios; a elaboración de informes sobre o estado de conservación e uso de edificios construídos; as peritaxes xudiciais, entre outras, supón un espectro tamén importante de actividade. E non debemos esquecer a xefatura de obras, outra faceta salientable no exercicio profesional, especialmente nas grandes promocións e que se viu fortemente impulsada despois da promulgación da LOE, por mor da específica configuración que da devandita función profesional contémplase no seu artigo 11.2.c).

Á marxe de todo iso queda a actividade proyectual, especialmente importante no ámbito das obras de rehabilitación, reparación e consolidación de edificios construídos e nas de adaptación e decoración de locais comerciais, que xeralmente levan ademais consigo a dirección das propias obras, nos termos establecidos na vixente lexislación.

O campo da docencia e o exercicio da función pública, é un ámbito moi importante de intervención profesional. Non lle pode esquecer que, en boa parte dos máis de 8.000 Municipios españois, os servizos técnicos desempéñanos Arquitectos Técnicos. A súa implantación é considerable nas Administracións Autonómicas e tamén na Administración Central.

Polas características da súa formación, os Arquitectos Técnicos posúen unha gran versatilidade, que lles permite adaptarse ás circunstancias cambiantes do mercado de traballo, coa consecuencia de que polo xeral o índice de desemprego na profesión é dos máis reducidos.

Diversas normas administrativas e disposicións legais regulan a actividade profesional do Arquitecto Técnico, entre elas e singularmente a L. 12/1986, que regulou as súas atribucións subliñando o carácter independente e autónomo e a plena responsabilidade do seu exercicio profesional. Entre as atribucións que a Lei recoñece aos Arquitectos Técnicos inclúense as que eran propias da anterior titulación de Aparellador, (DD. 16/07/35 e 265/1971 do 19 de febreiro) que regulou as intervencións técnico-profesionais que teñen que concorrer en toda obra de edificación suxeita á mesma, fixando as obrigas, dereitos e responsabilidades de todos os axentes.

Por disposición do prevido no Decreto 119/1973, do 1 de febreiro, os Aparelladores e Arquitectos Técnicos incorporados ao seu correspondente Colexio Profesional poderán exercer así mesmo as funcións propias dos Decoradores, reguladas no RD 902/1977, do 1 de abril.

E, por fin, temos que aludir á especial relevancia que merece o recoñecemento que a LEI 38/1999, do 5 de novembro, DE ORDENACIÓN DA EDIFICACIÓN (LOE) realiza á figura do Arquitecto Técnico. Non cabe dúbida de que a existencia da figura da dobre dirección na edificación (“dirección facultativa”) non só lle mantivo, senón que recibiu un espaldarazo definitivo coa LOE, a cal consolida a intervención obrigatoria do Arquitecto Técnico como “Director de Execución da Obra ”, xa contemplada no Decreto do 16 de xullo de 1935, outorgandoa, agora, rango legal.

A LOE, incluso, amplía a intervención obrigatoria do Arquitecto Técnico como “Director de Execución da Obra ”, a todas aquelas obras nas que o Director de obra sexa Arquitecto, incluíndo as destinadas a usos industriais e a outros nos que ata agora non era obrigada a nosa intervención. Ademais, o tratamento que a LOE outorga á concorrencia de dúas direccións técnicas diferenciadas e independentes parte da asunción da súa plena xustificación técnica, determinando polo tanto, a inexistencia de relación subalterna algunha entre os facultativos intervenientes na obra, cada un dos que ten as súas propias e excluíntes-aínda cando evidentemente relacionadas - funcións, capacidades e responsabilidades.

FUNCIÓNS DO ARQUITECTO TÉCNICO COMO DIRECTOR DA EXECUCIÓN DA OBRA A PARTIR DA LO E

Como compoñente da Dirección Facultativa (constituída polo Director de Obra, Director da Execución da Obra e, se é o caso, Coordinador de Seguridade e Saúde en fase de execución):

  • Asume a función técnica de dirixir a execución material da obra e de controlar cualitativa e cuantitativamente a construción e a calidade do edificado (control de calidade).
  • Verifica a recepción na obra dos produtos de construción, ordenando a realización de ensaios e probas.
  • Dirixe a execución material da obra comprobando os planeamentos, os materiais e a correcta execución e disposición dos elementos construtivos e de instalacións, de acordo co proxecto e coas instrucións do Director da Obra.
  • Consigna no Libro de ordes e Asistencias as instrucións precisas.
  • Subscribe a Acta de planeamento ou de comezo de obra e o Certificado Final de Obra (de obrigatoria achega á Acta de Recepción da obra).
  • Elabora e subscribe as certificacións parciais e a liquidación final das unidades de obra executada.
  • Recibe os resultados dos ensaios ou probas de servizo de materiais, sistemas ou instalacións, que lle teñen que ser entregados, obrigatoriamente, polas entidades e laboratorios de control de calidade da edificación que, ademais, teñen que prestarlle asistencia técnica.
  • Colabora na elaboración da documentación da obra executada (Libro do Edificio) e achega os resultados do control realizado.

INTERVENCIÓNS EN EDIFICACIÓN DO ARQUITECTO TÉCNICO A PARTIR DA LO E

  • Obrigatoria, como Director de Execución da Obra e compoñente da Dirección Facultativa:
    • ou En todas as obras de nova construción do grupo a) *, é dicir, aquelas cuxo uso principal sexa o residencial en todas as súas formas, administrativo, sanitario, relixioso, docente e cultural. Así mesmo e, cando o Director de Obra sexa Arquitecto, nas construcións de edificios do grupo b)*, é dicir, aquelas cuxo uso principal sexa o aeronáutico; agropecuario; da enerxía; da hidráulica; mineiro; de telecomunicacións; do transporte terrestre, marítimo, fluvial e aéreo; forestal; industrial; naval; da enxeñería de saneamento e hixiene; e accesorio ás obras de enxeñería e a súa explotación. ou En todas as obras proxectadas e dirixidas por Arquitecto que se realicen sobre edificacións existentes correspondentes aos usos indicados no apartado anterior, cando teñan carácter de intervención total ou, no caso de tratarse de intervencións parciais, produzan unha variación esencial da composición xeral exterior, a volumetría ou o conxunto do sistema estrutural ou teñan por obxecto cambiar os usos característicos do edificio, supostos todos eles que se entenden alteran a "configuración arquitectónica" da edificación.
    • ou En edificios catalogados ou que dispoñan dalgún tipo de protección de carácter ambiental ou histórico-artístico, proxectadas e dirixidas por Arquitecto así como nas obras de carácter parcial que afecten aos elementos ou partes obxecto de protección.
  • Potestativa, como compoñente da Dirección Facultativa, en calidade de Director de Execución en todas as obras proxectadas ou dirixidas por titulados da enxeñería.
  • Potestativa no proxecto e dirección (de obra e de execución) en:
    • ou Obras de nova construción ou intervencións en edificios existentes do grupo c) * -é dicir aquelas cuxos usos non figuran relacionados nos grupos a) e b) - de acordo coas disposicións legais vixentes para a profesión e de acordo coa súa especialidade e competencias específicas.
    • ou Obras de nova planta de escasa entidade construtiva e sinxeleza técnica que non teñan, de forma eventual ou permanente, carácter residencial nin público e desenvólvanse nunha soa planta.
    • ou Obras de ampliación, modificación, reforma ou rehabilitación en edificios existentes que non teñan carácter de intervención total, non produzan unha variación esencial da súa composición xeral exterior da súa volumetría ou do conxunto do sistema estrutural e non cambien o uso característico do edificio.
    • ou Obras de demolición.
    • ou Obras de decoración.
    • ou Outras obras e construcións que non teñan a consideración de edificacións, de acordo coa súa especialidade.
  • Outras intervencións
    • ou Redacción e sinatura de estudos de seguridade e saúde e redacción de plans de seguridade e saúde. Asistencia técnica previa a tales actuacións.
    • ou Coordinación, en fase de proxecto e de execución, da seguridade e saúde das obras de construción, con incorporación á Dirección Facultativa.
    • ou Redacción de proxectos parciais ou documentos técnicos, con sinatura e responsabilidade propia, en aspectos concretos correspondentes ás especialidades e competencias específicas da profesión.
    • ou Realización, con sinatura e responsabilidade propia, de medicións, cálculos, valoracións, taxacións, peritaxes, estudos, informes, planos de labores e outros traballos análogos.
* Os grupos a), b) e c) nos que, para os efectos da LOE, clasifícase a edificación aparecen recollidos en seu art°. 2.1 .

A CARRERA DE ARQUITECTO TÉCNICO

Trátalle dunha carreira Universitaria de ciclo único e título terminal, incluída no ámbito da Directiva do Consello 89/48/CEE, da Unión Europea, que ampara o recoñecemento dos títulos de ensino superior obtido nos países comunitarios, referidos a estudos postsecundarios que teñan unha duración académica de tres ou máis anos docentes.

O Real decreto 927/1992, do 17 de xullo, estableceu as Directrices xerais propias dos Plans de Estudos conducentes á obtención do título oficial de Arquitecto Técnico. As materias troncais de obrigatoria inclusión en todos os Plans de Estudos son as que figuran no seguinte cadro.

ORGANIZACIÓN DOS ENSINOS CONFORME Ao RD 927/1992

Real decreto 927/1992, do 17 de xullo, polo que se establece o título universitario de Arquitecto Técnico e a aprobación das directrices xerais propias dos plans de estudo conducente á obtención daquel. (BOE 27-08-1992) E (BOE 18.09.01)

Arquitecto Técnico

RELACIÓN DE MATERIAS TRONCAIS
PRIMEIRO CICLO CREDITOS TOTAIS ÁREAS DE COÑECEMENTO
Aspectos legais da Construción. Xestión Urbanística.. Lexislación xeral e aplicada ao sector. Xestión Urbanística. 6
  • Dereito Administrativo
  • Organización de Empresas.
  • Urbanística e Ordenación do Territorio.
Economía Aplicada. . Economía xeral e aplicada ao sector. Organización de empresas. 6
  • Economía Aplicada
  • Organización de Empresas.
Edificación, Control de calidade, mantemento e rehabilitación de edificios e construcións arquitectónicas. Historia da Construción. Tipoloxías e Sistemas instrutivos. Patoloxía: técnicas etiolóxicas, de restauración e rehabilitación de edificios. Técnicas de Control de Calidade. Técnicas de Mantemento. Normativas 21
  • Enxeñería da Construción
  • Mecánicas dos Medios Continuos e Teoría de Estruturas.
  • Construcións Arquitectónicas
Equipos de Obra, Instalacións e Medios Auxiliares. Análise de necesidades. Características de equipos, instalacións e medios auxiliares para a execución de obras. Normativas 6
  • Enxeñería Mecánica
  • Enxeñería Hidráulica
  • Enxeñería Eléctrica
  • Construcións Arquitectónicas
Estruturas da edificación. Elasticidade e Plasticidade. Resistencia de Materiais. Mecánica do solo e cimentacións. Tipoloxías estruturais. Estruturas de edificación. Normativas. 12
  • Construcións Arquitectónicas
  • Mecánicas dos Medios Continuos e Teoría de Estruturas.
Expresión Gráfica aplicada á edificación e ás construcións arquitectónicas. Xeometría descritiva. Debuxo arquitectónico. Deseño asistido por computador. Normativas. 9
  • Construcións Arquitectónicas
  • Expresión Gráfica Arquitectónica.
Fundamentos Físicos da Arquitectura Técnica. Mecánica xeral e de fluídos. Acústica. Óptica. Termodinámica. Electricidade. Electromagnetismo. 6
  • Electromagnetismo
  • Física Aplicada.
  • Óptica
Fundamentos Matemáticos da Arquitectura Técnica. Álxebra lineal. Cálculo Xeometría. Métodos numéricos. Estatística. 9
  • Análise Matemática
  • Estatística e Investigación Operativa
  • Matemática Aplicada
Instalacións. Técnicas de acondicionamento. Instalacións eléctricas, mecánicas e hidráulicas. Outras instalacións na edificación. Control. Normativas. 12
  • Enxeñería Mecánica
  • Enxeñería Hidráulica
  • Enxeñería Eléctrica
  • Construcións Arquitectónicas
Materiais de Construción. Tecnoloxía de materiais. Química Aplicada. Ensaios. Control. Impacto medio-ambiental. 15
  • Ciencia dos Materiais e Enxeñería Metalúrxica.
  • Mecánicas dos Medios Continuos e Teoría de Estruturas
  • Tecnoloxía do Medio Ambiente
  • Construcións Arquitectónicas
Organización e Control de obras. . Medicións, orzamentos e valoracións. Técnicas de Análise, organización programación e control de obras. Técnicas de medición e valoración. Análise e composición de prezos. Métodos para a optimización de recursos. Normativas. 18
  • Organización de Empresas
  • Construcións Arquitectónicas
Seguridade e Prevención. Análise, prevención e control Normativo. 6
  • Organización de Empresas
  • Construcións Arquitectónicas
  • Dereito do Traballo e da Seguridade Social
Topografía e Planeamentos. Técnicas para a toma de datos, procesamento e representación. Planeamentos. 6
  • Expresión Gráfica Arquitectónica
  • Enxeñería Cartográfica, Xeodésica e Fotogrametría
Proxectos. Oficina Técnica. Metodoloxía, organización e xestión de proxectos. Normativas. Elaboración dun proxecto fin de carreira como exercicio integrador ou de síntese. 6
  • Expresión Gráfica Arquitectónica
  • Enxeñería de Construción.
  • Composicións Arquitectónicas
A CARRERA DE INGENIERO DE EDIFICACIÓN

A través do Real decreto 1393/2007, as ensinanzas universitarias oficiais españolas adaptáronse ao Espazo Europeo de Educación Superior, cuxas liñas mestras foron perfiladas polas Declaracións da Sorbona e de Bologna.

Como consecuencia de esta reforma, ha surgido el título de Grado de Ingeniero de Edificación, que da acceso al ejercicio de la profesión regulada de Arquitecto Técnico. Como consecuencia desta reforma, xurdiu o título de Grado de Enxeñeiro de Edificación, que dá acceso ao exercicio da profesión regulada de Arquitecto Técnico. Estes son os documentos máis relevantes no nacemento do novo título de Grado de Enxeñeiro de Edificación, que substitúe o anterior título de Arquitecto Técnico:

  • O BOE do 29 de decembro de 2007 publica a Orde do Ministerio de Educación e Ciencia pola que se establecen os requisitos para a verificación dos títulos universitarios oficiais que habiliten para o exercicio da profesión regulada de Arquitecto Técnico.
  • Acordo do Consello de Ministros polo que se aproban as condicións que rexerán o novo título, adaptado ao EEES
  • RD 1.393/2007 polo que se establece a ordenación das ensinanzas universitarias oficiais.